28 Ekim 2007 Pazar

Ağrı Dağı Tırmanışı (3)

Hani çadırda serum bağlanmasını isteyen dağcı arkadaşım Bora vardı ya... Adam dokuz canlı olsa gerek, birinci can serumla uğraşırken adam Zombi gibi benim arkamdan gelmiş, zirve inişi karşılaştık. Hikayesi ise pek hoş:

Ben sabah 03.00'de zirveye gelip gelmeyeceklerini sorduğumda uykulu bir sesle hayır demişti. Benden hemen sonra tekrar uykuya dalmış, rüyasında ise apartman kapıcılarını görmüş. Kapıcıya nereye gittiğini sormuş; adamdan "Ağrı'ya zirveye çıkıyorum" cevabını alınca "Nee! Ben burda yatarken Mehmet Efendi zirve mi yapacak, hayatta olmaz!" diyerek soğuk terler içinde uyanmış, apar topar giyinmiş. Bunu gören Yasin de dolduruşa gelip Bora'nın peşine takılmış, ama dik çıkışın ilk metrelerinde tekrar istifra ederek projeden istifa etmiş.... :)

Neyse, buzuldan sonra aşağı iniş başladı. Ancak, iniş her zaman olduğu gibi çıkıştan daha zor. Fren yapmaktan bacaklar titremeye başlıyor. Kaçkarlar'dan farklı olarak, burada patika-vari yerlerden inerken ufalanmış, kum gibi olmuş toprak devamlı kayıyor, bastığın taşlar toprak yığınıyla birlikte aşağı doğru iniyor, insanlar zırt pırt düşüyor.

4.200 metredeki kampa geliyorum. Çadırda beni bekleyen arkadaşlar sayesinde (Sekiz canlı Bora uçup geleli çok olmuş) biraz dinleniyorum. Ancak, yaklaşık 10 saatlik çıkış-iniş henüz sonra ermedi, çünki, programa göre aynı gün 3.200'deki ilk kampa ulaşmak gerekiyor. Önceden anlaştığım katırcı, Dağcılık Federasyonu'ndan birilerinin "yanlışlıkla" sıraya kaynaması yüzünden benim sırt çantasını alamıyor...

Bu arada, eşeklerin üzerine, taşıdıkları yüklerin sahiplerinin isimleri yazılmış... Üzerinde “Alaattin Bey” tabelası olan katırı görünce gülmekten kasıklarımıza ağrılar giriyor.


Hemen herkes gittiği için de ortada kalakalıyoruz. Neyse ki, aynı Federasyon yetkilisi imdada yetişiyor, katırcının birini zorla ayarlıyor. Fakat bunun diyetini birinin ödemesi gerekecek: Kamptaki dağcıların yanlarında götürmedikleri çöpleri bana toplattırıp koca bir torba yaptırıyor ve 1.000 metre aşağı indirmemi söylüyor. Ben de iniş sırasında, arkamda 6 kg'lik foto çantam, ona bağlı kocaman siyah çöp torbası, elimde kazma, 1.5 litrelik su şişesi, zırt pırt düşe kalka kampa iniyorum.

İniş sırasındaki en dikkat çekici olay ise, önümde yürüyen birinin ufak bir taşı yuvarlaması sonucu hareketlenen orta boy bir kayanın, bayır aşağı hızlanarak, hoplaya zıplaya inmesi... Allah'tan yolunda kimse yok, yoksa kaçma imkânı mevcut değil. Kaya gittikçe hızlanıyor. En aşağıda karlara ulaşıyor. Ben kara saplanıp kalmasını beklerken sanki sektirmek için denize atılmış taş gibi hızlanıyor ve mermi hızında uçurumda gözden kayboluyor. Vay canına...

Ben ise ağzım açık, bakakalıyorum. Sonra birden dank ediyor, panik içinde arkamı dönüp, tepenin üzerinde bize doğru inmekte olanlara korkuyla karışık bakıyorum. Allah’tan korktuğum olmuyor…

Aşağı kampa yaklaştığımda, o ana dek farketmediğim bir gerçekle yüzleşme zamanı: Bizim 250 kişilik kampımıza nadiren jet hızı gelen ve yine jet hızıyla kaybolan, birkaç kişilik gruplar halindeki komandolar vardı. Meğer bunlar, kampımızdan 1-2 dakikalık uzaklıkta, yukarıda kayalar içinde kamufle olmuş, bizi korumakla görevli, kocaman, tam teçhizatlı bir komando birliğinin üyeleriymiş. Bizi sabah akşam gözetim altında tutarlarmış. Fedakâr Mehmetçik, "zıpır" dağcılar yüzünden dağda azap çekiyormuş...

Kampa vardığımda, artık bitap haldeyim. Önceki gün 6-7 saatlik çıkıştan sonra gece 2-3 saat uyuyup, o gün sabah 3'de kalkarak 12 saat yürümek, masabaşı çalışan bir finansçının olağan günlük programına göre bir nebze yüklü sayılır.

Akşam menüsü mükemmel: kızların yaptığı ton balıklı salata, oksijen eksikliğinden yanmayı yine reddeden ocakta pişememiş blok hamur halindeki makarna, ve… komşulardan araklanmış çikolatalı bir sufle! Kat kat giyinmiş olmama rağmen titreme geliyor, ardından kayalıklar arasında klasik WC molası ve hemen hoooorrrr..

He he he... Tabii ki değil...

Çünki, birkaç gündür uyku tutmadığı için planladığım Zihni Sinir projesini hayata geçiriyorum. Omuzlar yüzünden iki kişilik çadırda üç kişi sığışamadığımız için, ben ortada ters yönde yatıyorum. Çadır aşağı doğru meyilli bir arazide kurulmuş, bu yüzden matın başa gelen tarafını giysi v.s. ile dolduruyorum, düzleşsin diye. Tabii evdeki hesap Ağrı'ya uymuyor, hâlâ baş aşağı kaldığım için gece burnum tıkanarak uyanıyorum. Uyku tulumundan çıkıp iki kişi arasındaki dar yerde ayağa kalkmadan ters dönmek pek kolay değilmiş. İşin komiği, benim ters yatmamdan kaynaklanan boşluğu arkadaşlar baş ucunda gayri ihtiyari yayılarak doldurmuşlar. İte kaka aralarına girip onları köşelere yolluyorum.

Ertesi sabah, Federasyon üst düzey yöneticileri halimize acıyıp bizi sucuklu yumurtaya davet ediyor. Hayatımın en lezzetli kahvaltılarından biri...

( yazarımızı merak edenlere: en önde yere çömelmiş durumda)

Suyumuz bitince iş başa düşüyor, çadır çadır dolaşıp su dileniyorum. İçlerinden biri ise aklimda yer ediyor. Verebilecek fazla suyu olmamasına rağmen matarasını benimle paylaşan, İzmir Dağcılık Kulübü'nden bir hanım... Valide tarafindan memleket kanı çekti herhalde.. :-)))

İniş sırasında, ayaklarımın su topladığı ortaya çıkıyor. Yürümek pek rahat değil.

Ağrı ise muhteşem. Oldukça nadir karşılaşılan bir berraklıkta, çıplak, bulutsuz bir zirve.. Deklanşör fazla mesai yapıyor.


O sırada, fazla mesai yapan başka bir şey daha var.

Bingooo... Bağırsaklarım...

Taşlarla çevrilmiş ve hayvan sürüsü sahiplerinin geçici olarak kullandığı barakalardan birini gözüme kestiriyorum, yukarıdan gelen grupların menzil dışı olduğunu gördüğüm anda oturup hacet gidermeye başlıyorum. Ancak, anlaşılan, uzakları kollarken yakındaki birini atlamışım. En heyecanlı yerinde önümden geçiyor. Ben adama "buraya sakın bakma, bakma, bakma" diye içimden haykırırken, bahtsız benden habersiz yanımdan geçip gidiyor. Aklıma o ünlü Temel fıkrası geliyor:

Bültenlerinde flaş haber olarak "dört ayaklı uzaylıların dünyaya geldiği" duyurulur ve bütün Karadenizlilere, bir uzaylı ile karşılaşmaları halinde ilk önce isimlerini, sonra o anda ne yaptıklarını söylemeleri salık verilir.

Haber bültenini can kulağıyla dinlemiş olan Temel, karanlıkta yerden bitme bir yaratıkla karşılaşınca hemen tavsiye edilen şekilde seslenir:

"Merhaba uzaylı, ben dünyadan Temel, Tirabzon'a gideyrum".

Yaratık cevap verir:

"Merhaba Temel, ben Rize'den Tursun, siçayrum"...

...

Sağ salim indik. İshal 2-3 gün daha devam etti. 5 kg vermişim.

Geriye de bu hoş anılar ve dialar kaldı...

Eylul 2002
Erdem'in son derece eğlenceli ve harika yazısı burada bitiyor. Buradan bir kez daha çok teşekkürler. Eğer bu arada sizlerin de paylaşmak istediği gezi fotoğrafları ve yazılarınız varsa, mavilimon sizi de misafir etmekden çok keyif alacaktır...

27 Ekim 2007 Cumartesi

Ağrı Dağı Tırmanışı (2)


Sabah karargâh merkezinde toplandık ve MAN marka kamyonların arkasına doluştuk, açıkta ayakta gittik, bir süre sonra ana yoldan ayrıldık. Ağrı'ya çıkan toprak yol ise felâket, 2.000 metre civarında kamyonlar daha fazla gidemediler. Annesinden süt emen tayın fotosunu çekerken yukarı zirveye doğru baktım. Ve bir anda soğuk ter boşandı. Mağrur ve heybetli Ağrı herkesi aşağılıyordu.

Orada bekleyen onlarca katırcıya eşyalarımızı emanet ettik. Ağrı'daki mevcut katırcı mafyasının başının o sene rakip katırcıyı nasıl vurdurtup katır cennetine yollattığını öğrendik. Ayrıca, elindeki tapuda "Ağrı Dağı" yazan bu ağanın bu bölgedeki en nüfuzlu kişi olduğunu da..:-)

3.200 metredeki ilk kampımıza kadar 1.000 küsur metreyi hızlı tempoda çıktık. Çadırları kurduk. Bir sonraki kamp yeri olan 4.200 metrede 250 kişilik çadır yeri olmadığından zirveye çıkış için ekibi ikiye böldüler. Biz orada kalan ikinci ekipte yer aldık. Benim 5 kişilik arkadaş grubum, tortulu kaynak suyunun ve yüksek rakımın da etkisiyle telef oldu: İlk gün akşam itibarıyla hemen herkes bağırsak ve mideyi bozup baş ağrısına yakalanmıştı.

Ödünç aldığım çadırı arkadaşlarıma verip, iki kişilik çadırda iki kişi kalan, tecrübeli iki dağcı olan Bora ve Yasin'e katıldım.

O gece çadırdaki kadar bunaldığımı pek hatırlamıyorum.

Uyku tulumu zaten klostrofobik bir şey, ayaklarınız yapışık, içeride hareket edemiyorsunuz. Üstelik ben “sazan gibi” kıyafetimle yatmışım. Gecenin birinde uyandım. Hareket edemiyorum. Çadırı meyilli arazide kurmuşuz, uyku tulumu üzerinde bulunduğu mattan aşağı dogru kaymış. Sağımda ve solumda nefes mesafesinde iki kişi, ortadayım, adamları uyandırmamak lazım... Yarabbi!

Uyku tulumundan nasıl zar zor çıktığımı, bacaklarımı ve kollarımı nasıl oynattığımı hatırlamıyorum. Doğrulup biraz nefes almaya çalıştım. Çadırın içi buz gibi. O sabahı nasıl ettim bir ben bilirim.

…

Ertesi gün (28 Ağustos) herkesin sağlığı düzeleceğine bozuldu, bende ise pek bir farklılık yok: Sabah iki, akşam iki posta kamp civarında gizlenecek kayalık arayıp doğayı şenlendiriyorum. Bağırsakların durumu vahim, çok etkili bir ilacı (beton ilacı diye tabir ettiğimiz Lomotil) çifter çifter almama rağmen beni sadece gün içi idare edebiliyor.

Bu arada ilginç şeyler olmuyor değil. Mesela, Bora ile gün batımını seyredelim dedik, biraz kamptan uzaklaştık, bir anda 3-4 metre önümüzde kayalıkların ardında bir adam telaşlı bir şekilde ayağa kalkıp pantalonunu çekiştirmeye başladı. Bilmeden adamın hususi WC'sine girmişiz. :-))

…

29'u sabahı üst kamp icin yola koyulduk. Yolda bizim 15 kişilik ekibin liderinin yanlış rota seçimleri yüzünden “çarşak”lara (taşlık zemin) girmemiz dışında vukuatımız yok. Ancak, 4.200 metreye önceden varıp çadır yeri seçmiş olmamıza rağmen, grup dökülüyor. Biri ishal, tuvalet için acil yer arıyor; diğerleri istifra ediyor (nazik Arapların kusma faaliyeti). Bora ise çadırdan başını çıkaracak durumda değil, Doğubeyazıt'a gidip serum bağlatmaktan söz ediyor.

Akşam bizim gazlı ocak tutuşmayınca yan çadırdan ödünç ocak alıp Bora ile çorba yapıyoruz. Ben çadırın önünde çömelmişim, o da içeride doğrulmuş çorbayı karıştırıyor. O sırada olan oluyor, biraz önce "miden kötü ise torba al yanına" dediğim Yasin tepkili motor gibi dışarı sarkıp üzerime...

...kusuyor.

Ayağa fırlamakta yeteri kadar hızlı hareket edemiyorum maalesef, polar pantolon batıyor. İşin kötü tarafı pantalonu ertesi gün zirve çıkışında giymek zorundayım. Nitekim, pantalonu temizlememe rağmen, ertesi gün her sol adım atışımda burnumun direği kırıldı.

İşin bir başka yönü ise çorba. Acaba Yasin istifra ederken hemen yanındaki çorba tenceresine sıçrattı mı? Fenerle tencereye bakıyorum, bir şey göremiyorum. Bardağımı daldırıp içini çorba ile dolduruyorum ve içmeye başlıyorum. Vee, ağzıma gelen bir parça ile sorunun cevabını öğreniyorum.

Maalesef, çorbaya yabancı bir madde karışmış... :-((

Çadır önündeki “kuskus”lu bölgeyi toprakla kapatıyorum, çorba yapılan tencere ve bardakları da elde kalan son su ile temizliyorum. Bu arada, Murphy kanunları hâlâ geçerli olsa gerek ki hava karardığında el fenerimin pili bitiyor. Çanta hafiflesin diye yedek kalem pilleri Doğubeyazıt'ta bırakan ultra zeki zat-ı muhterem'e (yani ben :-)) ) saygılar.....Fener bitince de çadırın kazıklarına ayağım takılıyor ve yeni yıkadığım kap-kacak paldır küldür yeri boyluyor...

O gece karnım doymayınca, çadır kurulan bölgeleri ayıran kayalardan atlayıp yan komşunun makarnasına dadanıyorum. Yağsız ve tuzsuz makarna yanında çay! Bu mükellef akşam yemeği kaskatı kesilmiş pide ve krem peyniri ile şenleniyor. Yatmadan önce, çadır arkadaşımdan kafaya monte edilen feneri ödünç alıp kayalar üzerinde akrobasi yaparak, Doğubeyazıt'a nazır tuvalet güzel bir fikir. Bacaklarımın arasından süzülen “meltem” sayesinde popomun bu kadar üşüdüğünü ise hiç hatırlamıyorum. :-)))

Yattıktan 2 saat kadar sonra, Yasin'in böğürmesiyle zirve öncesi derin bir uyku çekme hayalim suya düşüyor.

Sabah 03.00'de kalkış... Zirve için son etap… ama çadırdakilerin gelecek halleri pek yok.. Koca gruptan bir tek ben çıkacağım! Foto çantasını boşaltıp su, emniyet kemeri gibi malzemeleri dolduruyorum. Yine yan çadırdan arak bir bardak çorba ile sabah kahvaltısını edip karanlık ve ayazda Robocop gibi kat kat giyinip yukarı yollanıyorum. Yukarı kamp yeri hareketli, ben kazmayı sabitlemek için bir ip sorunca, grup lideri kazmayı sırtımdan aşağı sokuveriyor.

"Şükür Allah’ıma, bir de aşağıdan soksaydı halim nice olurdu?" diye avunuyorum.. ;-)

Liderimiz canlı bir sesle, "Herkes hazır mı, kuvvetli kahvaltı ettiniz mi?" diye sorduğunda ben "keh küh, ben pek edemedim" diye geveliyorum. Karanlıkta yüzü seçilmiyor ama cevabındaki ses tonundan beni ilk görüşte çok sevdiği anlaşılıyor.

Karanlık.... Kimse fenerini kullanmıyor, öndekinin konsantrasyonunu bozmamak için. Çok dik bir yamacı, kayaları tırmanarak yürüyerek çıkıyoruz. Açlığı ballı çubuk yiyerek gidermeye çalışıyorum. 1.5 saat kadar sonra gün ağırıyor. Hava serin ama manzara bunu unutturuyor. Manzara dediysem önde yürüyen hanımın narin hatları. Şaka şaka... ;-)

Bu arada son derece sakin gözüken 4.200 metre kampında, arkamda yürüyen dağcının kolunun incindiğini öğreniyorum. Önceki gece çadırlarının üstüne bir kaya parçası düşmüş !

Zirveye doğru yavaş fakat herkesi geride bırakan bir tempo ile çıkıyorum. Herhalde ishal turbo etkisi yaratmış olmalı...Bakıyorum da, çıkarken rakım (yükseklik) hastalığına yakalanan bir doktor, herkese tavsiye ededurduğu tedaviyi kendisi için uyguluyor: İyi hissedene kadar yokuş aşağı inerek basınç dengesini yakaladıktan sonra o seviyede biraz dinlenip, sonra tekrar çıkmayı deniyor yani.

4.900 metreye gelince, o ana kadar sabreden kalbim fazla mesai yapmaya başlıyor. Geri inme metodunu pas geçip sık sık mola veriyorum. Kelebek kalbim bir süre sonra ancak duruluyor.

5.000 metreye gelince, artık her yer karla kaplı. Tecrübeli bir dağcı çıkışın en tehlikeli noktası olan geçit öncesi bana yardım ediyor, emniyet kemerimi takıyor... İpin nasıl bağlanacağını, klipsin nasıl takılacağını, botların altına geçirilen kramponların nemenem birşey olduğunu öğreniyoruz. En ilginci ise kazma: eğer ayağımız kayar da buzulda düşersek, emniyet kemeri tutmadığı takdirde hayatımızı kurtaracak alet bu. Kazmayı kara bütün gücümüzle saplamamız gerek... Yoksa aşağı doğru yuvarlanıp oradan gözükmeyen uçuruma düşebilirmişiz. Tıpkı Atlas Dergisi’nden tecrübeli dağcı İskender’in fotoğraf çekerken ayağının kayıp Cehennem Deresi denilen bu yerde birkaç ay önce hayatını kaybetmesi gibi. Çok sevimli.


Tek başıma hafif yana meyilli tepede, emniyet kemerinin klipsini ipe geçirip yürüyorum. Bu ip hattını sabah ilk çıkan tecrübeli grup döşemiş. Her 20 metrede bir kazık olduğu için durup klipsi eski ipten çıkarıp yeni ipe bağlamak gerekecek.

O anda ayağım kaysa? Kazmam var ya!

Aslında sandığınız kadar zor birşey değil, uçurumu görmediğimiz için çok heyecanlı da sayılmaz.:-))

Asıl zorluk ise, dik tepeyi çıkarken sağdan esen rüzgâr. Dondurucu! Yorulunca durmak istiyorsun, ama, o kadar soğuk ki, durmak donmak demek. Hava süper, istisnai bir şekilde gökyüzü açık ve mavi. Dağcıların hep dedikleri gibi: Ağrı'nın zirvesindeki hava durumunu aşağıdan kestirmek neredeyse imkânsız. Aşağıda yaz varken burada kış kıyamet olabiliyor, ya da tam tersi...

Buzullaşmış karların şekilleri ise gerçeküstü görüntüler arz ediyor...


En sonunda Türkiye, Orta Doğu ve “Balkanlar”ın zirvesine ulaşıyorum. 5.137 metre.


Küçük Ağrı, neredeyse 4.000 metre ama, ufacık gözüküyor.


Dünyaya tepeden bakmak ilginç bir duygu. "Becerdim" diyorum.

Birkaç foto çektikten sonra bir kareyi de oradakilerin beni çekmeleri icin ayırıyorum. Ancak, foto çekmek için eldivenlerimi her çıkardığımda ellerim donuyor ve hissizleşiyor. Morardıklarını gördüğümde ise inmeye karar veriyorum.




Yarın, üçüncü ve son bölümde dağdan iniş ve ekip üyelerinin durumu....

26 Ekim 2007 Cuma

Dağlar Yılı’nda, Ağrı Dağı’na tırmanışın öyküsü - (1)

Daha önce fotoğrafları ile mavilimon'un konuğu olan sevgili arkadaşım Erdem Kütükoğlu bu kez Ağrı Dağı tırmanışı ile burada. Ben okurken çok keyif aldım sizlerin de yorumlarını merak ediyorum. Erdem biraz mütevazi davranmış, ama koca dağ öyle de çok kolay bir şey değil gibi geldi bana. Bugün ilk bölüm, tırmanış ve iniş ise sonraki iki bölümün konuları.


Tamam, kabul, dünyanın en kolay yürüyüşü değil ama, Ağrı Dağı deyince gözünüzde çok büyütmemelisiniz.

Her şeyden önce, öyle kayalara iple tırmanmak zorunda değilsiniz, bizim kullandığımız Batı tarafından zirveye yürüyerek ulaşılabiliyor.

Etrafta ağaç ve yeşillik 3.500 metreden sonra yok. Her yer taş ve toprak.

…

2002 senesinin 26 Ağustos günü Van'dan Doğubeyazıt'a geldim, İran sınırının dibinden, Tendürek Dağları'ndan geçerek.

Minibüsten indiğimde sırt çantam için bir taksi kiraladım. Bu, 10 yaşlarında bir seyyar satıcının tekerlekli arabası idi. Taksimetre 250 bin TL yazdı. Malum sıfırları attık, şimdilerin parasıyla 25 kuruş... :-))

…

İsfahan Otel, Dağcılık Federasyonu tarafindan düzenlenen bu organizasyonun harekât merkezi idi. İşin aslı şu: her sene geçmiş Cumhurbaşkanları şerefine Türkiye'deki belli başlı zirvelere tırmanışlar düzenleniyor. En onemlisi, Atatürk adına Ağrı'ya yapılan tırmanış. 2002 senesi, üstüne üstlük UNESCO tarafından "Dağlar Yılı" ilân edildiği için hem yerli hem yabancı katılımcı çok fazla olmuş: geçen senenin iki katı, neredeyse 250 kişi.

O gün, onlarca minibüse doluşup İshak Paşa Sarayı'nı ziyarete gittik.



Yıllar önce rehberlik yaptığım dönemde birkaç defa görmüş olmama rağmen İshak Paşa’nın adam akıllı fotoğraflarını çekememiştim. Etraf kalabalık iken fotoğraflamak nafile bir uğraş olduğu için, bu sefer arkadaşların toparlanıp gitmelerini bekledim. Bu arada, bir onceki günki gibi sağanak fırtına geliyordu, şansıma son anda orayı teğet geçti.



Millet gitti, ben yalnız başıma kaldım. Vasıta bekleyen kır sakallı, beyaz sarıklı, tek gözü âmâ amcayla kısa bir sohbet ve susamlı çubuk ikramı: Malum, fotoğraf çekmeden önce arayı ısıtmak gerek. Ama, o da ne? Amca ben “fot” demeden fotoğraf çekmek istediğimi anladı ve kendiliğinden "hepsi çekti zaten, sen de çek istersen" deyiverdi. :-)


Çoban kızlarla sohbet ettim, tek elmayı paylaştık, görüntülerini objektifimden geçirdim.


Onlardan ayrıldıktan sonra dere tepe düz gittim. Amacım İshak Paşa ve Ağrı Dağı’nı aynı kareye almaktı. Tepelerden birinden inerken az kalsın aşağı yuvarlanıyordum. Ne zaman ki, hedefler tam aynı kareye girdiler, bu sefer de çoban köpeklerinin saldırısına uğradım. Beni melek yüzlü Acem güzeli bir genç kız kurtardı. Sohbet sırasında, onun daha önce fotoğraflarını çektiğim çoban kızların ablaları olduğunu öğrendim. :-)Dünya küçük, İshak Paşa doğal olarak daha da küçük…

Sonra saraya geri dönmek için oto-stop çektim, oto yerine bir minibüs stop etti. Kayan kapıyı açıp arkaya atladım, bir baktım ticari bir araçmış, bindiğim yerde koltuk yok, arka ile ön taraf arasında ise bir demir parmaklık var.

Seyir halindeyken adamlarla ayakta demir parmaklıkların arasından sohbete başladım. Klasik "memleket nere kardeş?" sorusuna ben "Ürgüp" diyince, "Ben çok iyi bilirim Ürgüp'ü" dedi şöför olan, "çok gittim oralara".. Dumura uğramış vaziyette "Hayrola?" dedim, "İş için mi?". "Yok" dedi, "benim abim Nevşehir kapalı cezaevinde yatıyordu, onu ziyarete giderdim"... Sordum "Pekeke mi?".. "Hee" dedi, "Pekeke"... Ben de demir parmaklıklara tutunarak dengemi sağlamaya çalışırken kendi kendime söylendim, "Oğlum, var ya, sen bittin..."

Oysa, adamlar "savaş"ın bitmesinden memnuniyetlerini belirtip beni istediğim yere kadar götürdüler. Ülkenin doğusunda teröre, "terör" değil "savaş" diyorlar.

Neyse, Ishak Paşa'da gün batımını ayazda izleyip yine otostopla Doğubeyazıt'a döndüm.

O akşam sindirim sistemim iflas etti, herhalde başıma güneş geçmiş gün batımında da üşütmüş olmalıyım, geceyi tuvaletle yatak arasında geçirdim. Enteresan bir rotaydı, monoton filan ama... Ertesi sabah 1-2 kilo hafiflemiştim.
Erdem'in diğer fotoğrafları için:

25 Ekim 2007 Perşembe

Konya

İki günlük Konya gezisini yazıp bitirmem neredeyse yirmi iki günden fazla sürüyor, ama bildiğiniz gibi mavilimon’da da işler böyle yürüyor. Ne zaman ne yapacağımı çok bilmediğim gibi, yazacaklarım da çok planlı olamıyor. Yazmadan da bırakmak istemiyorum, çünkü yazdıklarım benim için bir süre sonra önemli referans kaynağı haline geliyor. Dolayısıyla bugün hızlı bir Konya turu, sonrasında ise bambaşka bir iklime ve coğrafyayı yazmak niyetindeyim: Küba... Ama önce Konya durakları;

1) Karatay Medresesi: 1251 yılında Selçuklu veziri Celaleddin Karatay tarafından yaptırılan ve Anadolu Selçuklu sanatının başyapıtlarından biri olan bu eser, Konya’da, Mevlana müzesinden sonra en çok görmek istediğim yapıydı ancak restorasyon nedeni ile kapalıydı.

Günümüzde Çini Eserler Müzesi olarak kullanıldığı için, çinileride göremedim. Ancak giriş kapısındaki harika taş oymalar içerisi hakkında da bir fikir veriyor. Mevlana döneminde dervişlerin buluşma noktası olan yapı bir gün yolum tekrar Konya’ya düşerse mutlaka gideceğim bir yer.






2) Arkeoloji müzesi: Son derece mütevazi binasında hizmet vermekte olan müze’ye hiç bir şey için olmasa bile sadece Roma döneminden kalma lahitleri görmek için gitmek gerek. Özellikle Herakles lahidi.


3) İnce Minareli Medrese: Boşuna ince ve uzun bir minare aramayın. 1901 yılında düşen bir yıldırım sonucu minarenin boyu oldukça kısa ve güdük kalmış. 1264 yılında Sultan 2. İzzeddin Keykavus'un veziri Sahip Ata Fahreddin Ali tarafından yaptırılan medrese, 1956’dan beri Taş ve Ahşap Eserler Müzesi olarak kullanılmakta. Sahip Ata Külliyesini de yaptıran Fahreddin Ali iyi bir vezirmiydi bilemem ama ince bir sanat sevgi ve bu zevki hayata geçirecek bir zenginliğe sahip olduğu kesin. Konya'ya kazandırdığı iki harika eserin yanında, Akşehir'daki Taş medrese, Kayseri'deki Sahabiye medresesi ve Sivas'ın görkemli Gök medresesi bu vezirin Anadolu topraklarına bıraktıkları..



Binanın giriş kapısındaki taş işçiliği tek kelime ile nefes kesici. Kapının üzerinde, zarif bir düğümle yukarılara doğru uzanan arapça yazılar Tanrı'ya uzanışın bir simgesi mi acaba? Kesinlikle çok güzel düzenlenmiş bir müze, Selçuklu ve Karamanoğlu dönemine ait kabartma rölyef örneklerinin en güzelleri burada. Selçuklu’lardan kalma bir melek kabartması en favori parça oldu benim içi. Ayrıca müzede çok zengin bir halı ve kilim koleksiyonu da bulunuyor.






4) Alaeddin Cami: 1100’lü yılların sonlarına doğru, Sultan 1. Rükneddin Mesud tarafından yaptırılmaya başlanan yapıya, sonrasında pek çok Selçuklu, Karaman ve Osmanlı Sultanının elide değmiş. Yapıda ayrıca Karaman’daki kiliselerden getirildiği düşünülen pek çok devşirme malzemede kullanılmış.Rehberimiz sanat tarihçisi Ahmet Vefa Çobanoğlu’ndan, siyah beyaz taşların kullanılmasıyla elde edilen zengi düğümünü de ilk kez burada öğrendim ve gördüm. Haçlı Seferleri sırasında islam’ın koruyucusu olan Zengiler, buradan sonra bir düğümle de aklımda kalacaklar. Cami’nin içinde 1155 yılında Ahlatlı Hacı Mengüberti tarafından yapılan kündekari minber ise Türk ahşap sanatının en görkemli örneklerinden biri. Mutlaka görülmeli. Cami’nin avlısunda ise Kılıç Arslan’ın türbesi bulunuyor.


5) Selçuklu Saray Kalıntısı: Alaeddin Cami yakınında küçücük bir parçası kalmış. 2. Kılıç Arslan tarafından 1156 yılında Konya Kalesinin üzerine yaptırılan ‘seyran köşkünün’ kalıntısında Selçuklu mimarisinden çok hoş örnekler var. 80 yıl önce çekilen fotoğraflarında iki katlı olarak görülen yapı bugün tek katlı ve fantastik bir beton şemsiyenin altında korumaya alınmış durumda.









6) Sahib Ata Vakıf Müzesi: Vakıflar idaresine kocaman bir ‘helal olsun’ dediğim yer burası. Tüm Vakıf müzelerini görmüş olan rehberimize görede kesinlikle en güzel Vakıf müzesi. Kırmızı tuğlalar ve çinilerdeki mavi’nin çeşitli tonlarından oluşan bir dünyaya giriyorsunuz burada. Sergilenen eserler son derece özenle seçilmiş, sergileme düzeni son derece başarılı. Çinilerin üzerindeki deki her bir rengi, her bir figürü neredeyse tek tek resimleme çalıştığım bir yer oldu. Mavilerin güzelliğine takılıp kaldım anlayacağınız. Bu arada işte bu anca Türkiye’de olur denilen bir hikaye de çıktı restorasyon çalışmalarından. 2005 yılında restorasyon ihalesini kazanan firmanın maharetli ustaları(!) külliyenin içinde bulunan hankahın 730 yıldır ayakta duran nadide turkuaz çinilerini yenilerini yapmak gerekçesi ile balyozlarla yere dökmüşler. Neyseki olay çabuk farkedilmiş, olay savcılığa intikal ettirilmiş, davalar sürmekteymiş ve yeni yapılan bir ihale ile de, dökülen çiniler tek tek yerine yerleştirilmiş. Külliyenin hemen yanında bulunan Sahip Ata Camisi’nde de restorasyon çalışmaları devam etmekteydi. Buranın taç kapısında da ilk kez bir emzikli sebil gördüm. Suyun değerli olduğu bir coğrafyada, suyu şakır şakır akıtmak yerine, bir kamış yardımı ile su içilir, ve ziyan edilmezmiş.

7) Konya yemekleri: Bamya çorbası ve etli ekmeğin tüyosunu önceden alıp gitmiştim. Öncelikle her ikisininde tadına kaldığımız Rixos Otel’de baktım. Harikaydılar. Özellikle bamya çorbası mutlaka tavsiye edilir. Ertesi gün Mevlana Müzesinin yakınında bulunan Mevlevi Sofrasında’da çoban kavurma ve etli ekmek istedim ama çoban kavurma çok güzel olmasına rağmen etli ekmek son derece kötüydü. Sanırım bir daha ki sefere iyi bir restaurant adresi alıp gitmek lazım. Konya’dan yaptığım alışverişde bol miktarda kurutulmuş bamya almak oldu. Stoklar iyi dolayısıyla bu kış menüde bol bol bamya çorbası olacak.

22 Ekim 2007 Pazartesi

Bugün kötüyüm....

Bugün kötüyüm. Sabahtan beri yüreğimde kocaman bir yumru ile dolaşıyorum. Gencecik çocuklar pis bir kavgada şehit oluyor. Ülkem artık terörle mücadelenin çok ötesine geçecek, bil fiil bir savaşın tam kıyısında. Sanki aklın bittiği noktaya çok yaklaşmış gibiyiz. Yapmak istediğim tek şey bir koltuğa oturup kara kara düşünmek olmasına rağmen,kişisel ya da toplumsal krizlerde işe yaradığına inandığım tek şeyi yapıyorum. Adeta derin bir meditasyon süresindeymişcesine, tüm dikkatimi vererek günlük işlerimi tamamlamaya ve düşünmemeye çalışıyorum.

Evdeki sabah işlerini hallettim, dışarı çıkarken sitenin yeni köpeği Kuki ile oynadım. Sonra spor salonuna gittim, önümdeki koşu bandında ki eski futbolcu Tanju Çolak’ın göbeğine ve kalın vücuduna bakıp, ben bu adamdan daha uzun süre koşarım diye kendi kendimle iddalaştım ama kaybedip yine kendi kendimle dalga geçtim. Bankaya gittim, eve gelip yemek yaptım ama o yumru hala yerinde duruyor.

Benim kardeşim de askerliğini Tunceli’de yapmıştı. Sürekli operasyondaydılar. O birbuçuk yıl süresince yüreğimin bir kenarı hep kalkık yaşamıştım. İzne geldiğinde yanlış hatırlamıyorsam Bebek’de deniz kıyısında otururken, ‘orada bir savaş devam ederken, burada insanların hiç birşey yokmuşcasına hayatlarına devam etmelerini anlayamıyorum’ demişti. Kimseyi kınamak adına söylenmiş değildi bu sözler, sadece aynı ülkenin farklı yerlerinde insanların hayatının ölüm ve yaşam gibi birbirinden apayrı gündemlerle devam etmesini anlamakta zorlanıyordu. Şimdi de biliyorum ki, kulakları bölgeden gelen her türlü habere kilitlenmiş binlerce ana, baba ve kardeş yüreklerinin bir kenarı hep kalkık olarak günü tamamlamaya çalışıyorlar. O zamanlar kardeşim için yaşadığım korku o kadar yoğundu ki, şimdi aynı durumda olanların neler hissettiğini çok iyi anlayabiliyorum.

Ama birde yaşadıklarını hiç bir şekilde hayal edemeyeceğim insanlar var. Onların oğulları, kardeşleri kırmızı bir bayrağa sarılı olarak geri geldi. Ölümle tanışmayanımız var mı, herkes bir gün sevdiklerini kaybediyor, canı yanıyor ama böylesi bir ölümün can yakması sanki diğerlerinden çok daha fazlaymış gibi geliyor bana. Babamı kaybettiğimde en büyük üzüntüyü yaşadığımı zannetmiştim ama şimdi düşünüyorumda, kardeşim oradan dönemeseydi, ‘vatan sağ olsun’ deyip, yaşanacak acıları yaşayıp, ülkesini halen çok seven bir vatandaş olarak hayatıma devam edebilirmiydim, huzur bulabilirmiydim? Cevabını veremiyorum.

Tüm bunları düşünüyorum, yazıyorum ama elimden hiç bir şey gelmemesinin çaresizliğini de yaşıyorum. Söylediğim gibi bugün kötüyüm.

19 Ekim 2007 Cuma

Erdem Kütükoğlu'nun objektifinden..

Sevgili arkadaşlarım Erdem ve Sema bayram tatilinden de faydalanarak Vietnam, Kamboçya ve Laos'u kapsayan bir yolculuğa çıkmışlardı. İşte Erdem'in bu muhteşem fotoğrafları taze taze mavilimon'da.

Erdem'den gezi izlenimlerini de yazmasını istedim. Önümüzdeki dönem ben de bu üç ülke hakkında uzun uzun yazacağım ama Erdem'inkiler tabi ki daha güncel gözlemler olacaktır. Benimkiler neredeyse yedi yıl öncesine aitler.

Erdem'cim bu arada fotoğrafları burada yayınlamama izin verdiğin için tekrardan çok teşekkürler..






Erdem'in diğer harika fotoğrafları http://www.fotokritik.com/kullanici/portfolyo.php?id=23476

adresinde. Kesinlikle tavsiye ederim...

17 Ekim 2007 Çarşamba

Şems-i Tebrizi / Konya

Mevlana’yı anlamayı giden yol, biraz da Şems-i Tebrizi ile olan ilişkisini anlamaktan geçiyor. 1185 yılında Tebriz’de doğan Şems, o dönemde İslam’ın yayılmasına öncülük eden gezgin dervişlerden biridir. O kadar çok yer gezmiş ki, Şemseddin Perende, yani uçan Şems adıyla anılırmış.

Aldığı manevi bir işaret üzerine Konya’ya, Mevlana’yı bulmaya gelir Şems, ve onu bulduğu andan itibarenden, Mevlana’nın yüzyılların ötesine uzanacak olan yolculuğu da başlamış olur. Eğer Şems ile karşılaşmamış olsa, dönemin bilgili ulemalarından biri olup, sonrasında da tarihin kalın sayfaları arasında belki adı bile geçmeyecek olan Mevlana, Şems ile bambaşka bir değişim geçirir ve ilahi aşkın potasında erimeye başlar.



İkilinin tutkulu ilişkisi kesintilerle üç-üçbuçuk yıl kadar sürer. Gözlerinin deyim yerindeyse birbirinden başkasını görmemesi, Mevlana’nın halkla ilişkisini kesip, medresedeki derslerini bırakıp tüm zamanını Şems ile sohbet ederek geçirmesi, etrafındakilerin derin kıskançlığına neden olur. Dedikoduların yayılması üzerine Şems ansızın Konya’yı terk eder, Mevlana perişan olur, matem giysileri ile dolaşmaya başlar. Bu dönemde Şems’den öğrendiği varsayılan sema ayinlerini yapmaya başlar. Dört bir yana mektuplar yollanır Şems’i bulmak için, sonunda Şam’da olduğu anlaşılınca Mevlana oğlunu gönderir Şems’i alıp getirmesi için.

İkinci buluşmaları da kısa bir süre sonra aynı akıbete uğrar ancak bu kez Şems büyük bir ihtimalle Mevlana’nın, aralarında oğlu da olduğu rivayet edilen yakınları tarafından öldürülecektir. Sonraki yıllarda mektuplarla da yetinmez Mevlana, bu kez Şems’i bulmak için kendisi düşer yollara. Dört kez Şam’a gider gelir ama boşunadır.

Bugün Mevlevi Dergahına çok yakın, şu anda cami olarak kullanılmakta olan bir mescid’de Şems’in mezarı olduğuna inanılan bir sanduka var. Orayı ziyaret için gittiğimizde ikindi namazı vaktiydi. Namaz bitip, cami boşaldıktan sonra ayakkabılarımızı çıkartıp, başlarımızı örtüp içeri girmeye çalışırken, dışarı çıkmaya çalışan türbanlı bir kadın gurubu ile karşılaşıyoruz. Bu hanımlardan biri güya kendi kendine söyleniyor; ‘ Buraya böyle gelip erenlerin ruhlarını rahatsız ediyorlar’



Refleks olarak bizim gruptaki hanımların kılık kıyafetine ve hareketlerine bakıyorum. Herkes dini bir mekana girdiğimizin bilincinde, kılık kıyafet uygun, başlar örtülmüş, sessiz. Bu lafın kılık kıyafetimizde ki yada davranışlarımızda ki bir uygunsuzluğa değilde, onun gibi türbanlı olmadığımız için geldiğini anladığım anda, sevgili arkadaşım Melahat’in eşi Yüksel hemen lafı yetiştiriyor; ‘seni kim ulema tayin etti?’ Kafalar önde hemen dışarı süzülüveriyorlar.

İnsanların inançlarına saygım sonsuz ama aklın, inancın süzgeci olması gerektiğine de şiddetle inananlardanım. Ey be kadın dedim kendi kendime, gelip dua ettiğin erenleri hiç mi merak etmedin? O önünde dualar ettiğin sandukanın içindekinin Şems olma olasılığı milyonda bir, ya boş ya da kim olduğu belirsiz başka biri var. Mevlana bulamamış Şems’i, sen mi burada buldun? Ya da senin o erenlerinin en büyüğü Mevlana’yı hiç mi okumadın? O Mevlana ki şöyle demiş; ‘Can gözü açık olmayan sakaldan ve sarıktan başka bir şey göremez’